Tết Đoan Ngọ (diễn ra vào mùng 5 tháng 5 âm lịch) là một trong những ngày lễ truyền thống đặc biệt trong văn hóa Việt Nam. Theo quan niệm dân gian, đây là thời điểm dương khí đạt cực thịnh, dễ phát sinh tà khí, bệnh tật và sâu bọ trong người. Vì vậy, từ xưa đến nay, người Việt vẫn lưu truyền nhiều phong tục để thanh lọc cơ thể, trừ tà, cầu bình an cho cả năm. Dưới đây là những điều nên làm trong ngày Tết Đoan Ngọ để vừa giữ nếp xưa, vừa đón vận may trong năm mới.
1. Ăn rượu nếp để “diệt sâu bọ”
Theo phong tục, sáng sớm mùng 5 tháng 5, người ta ăn cơm rượu nếp cái hoa vàng hoặc nếp cẩm khi bụng còn đói để tiêu diệt giun sán, sâu bọ trong người. Rượu nếp có vị cay nhẹ, nồng ấm, giúp kích thích tiêu hóa, giải độc. Đây được xem là nghi thức quan trọng nhất của Tết Đoan Ngọ.

2. Thắp hương cúng tổ tiên, cầu an
Mâm lễ Tết Đoan Ngọ thường bao gồm: rượu nếp, bánh gio, trái cây mùa hè (mận, vải, dưa hấu), hoa tươi, nước sạch và vàng mã. Việc cúng lễ không chỉ thể hiện lòng hiếu kính với tổ tiên mà còn mang ý nghĩa cầu mong sức khỏe, bình an, mùa màng thuận lợi cho cả năm.


3. Ăn bánh gio – món thanh mát giải nhiệt
Bánh gio (hay còn gọi là bánh ú tro) làm từ nếp ngâm nước tro, gói trong lá và luộc chín. Bánh có tính mát, dễ tiêu, thường được ăn kèm với mật mía. Món ăn này mang ý nghĩa thanh lọc cơ thể, cân bằng âm dương trong thời tiết oi nóng đầu hè.

4. Tắm nước lá, xông hơi để trừ tà
Dân gian tin rằng khí dương trong ngày Đoan Ngọ rất mạnh, có thể xua đi bệnh tật nếu biết cách tận dụng. Vì vậy, nhiều gia đình nấu nước lá mùi, sả, ngải cứu, bạch đàn… để tắm hoặc xông hơi. Nước lá còn giúp cơ thể thư giãn, giảm cảm cúm, thanh lọc da và tinh thần.
5. Treo ngải cứu, xương rồng để bảo vệ gia đạo
Một số vùng còn giữ tục treo cành ngải cứu, xương rồng, bạch đàn ở cửa ra vào để xua đuổi tà ma, giữ bình an cho gia đình. Đây là những loại cây có mùi hăng nồng, được tin là có khả năng trấn tà, trừ khí xấu.
6. Ăn hoa quả chua – vị thuốc tự nhiên ngày Tết
Các loại trái cây có vị chua – như mận, vải, cóc, xoài – không chỉ ngon miệng mà còn được xem như một cách giúp cơ thể chống lại vi khuẩn và làm sạch hệ tiêu hóa. Việc ăn hoa quả cũng tượng trưng cho mong muốn mùa màng bội thu, thiên nhiên thuận hòa.
Tết Đoan Ngọ không chỉ là ngày “diệt sâu bọ” mà còn là dịp đặc biệt để người Việt giữ gìn sức khỏe, thanh lọc tâm thân và kết nối với truyền thống. Những điều nên làm trong ngày Tết Đoan Ngọ đều mang đậm tính biểu tượng, góp phần nuôi dưỡng đời sống tinh thần, thể hiện sự trân trọng những giá trị cổ truyền trong nhịp sống hiện đại.
